STATUTS
I. Num, sedia ed intentNum, sediaArt. I Cun num "Pro Svizra Rumantscha" exista in'uniun tenor ils art. 60 fin 79 dal Cudesch civil svizzer, uschè lunsch che quests statuts na fixesehan nagut auter. La sedia da l'uniun vegn fixada da la suprastanza.
IntentArt. 2 1. L'uniun ha l'intent da mantegnair e promover la lingua e cultura rumantscha, en spezial dentant: a) dad edir ina gasetta quotidiana rumantscha en ils idioms existents ed en rumantsch grischun. b) da promover la litteratura, la scolaziun e la perscrutaziun rumantscha ed en spezial la perfecziun dals schurnalists rumantschs. 2. L'uniun ha ultra da quai l'intent da garantir la quadrilinguitad da la Svizra. Ella sustegna, uschè lunsch che quai para cunvegnent, era las stentas da la Lia rumantscha e da sias societads affiliadas.
II. CommembranzaRecepziunArt. 3 Mintga persuna natirala, che ha cumplenì il l6avel onn da naschientscha, po daventar commembra da l'uniun. Era societads e persunas giuridicas pon vegnir recepidas sco commembras. La suprastanza decida sin fundament dad ina dumonda en scrit davart la recepziun. Ella po era refusar la recepziun.
Fin da la commembranzaArt. 4 La commembranza scada: a) tras extrada che sto vegnir declerada a la suprastanza a b) tras la mort; c) tar persunas giuridicas, societads simplas, societads collectivas e comnmanditaras tras dissoluziun; d) tras exclusiun che la suprastanza po decider cun inditgar ils motivs. La persuna exclusa ha in dretg da recurs a la proxinma radunanza ordinaria da l'uniun. Il recurs è d'inoltrar cun brev inscritta al president per Manus da la radunanza da l'uniun entaifer 30 dis suenter avair retschet la cononunicaziun da l'exclusiun.
Dretg sin la facultad da l'uniunArt. 5 Tuts dretgs e tuttas pretensiuns persunalas da commembers da l'uniun sin la facultad da l'uniun èn exclus. En spezial han commembers che sortan u che vegnan exclus nagin dretg sin la facultad da l'uniun.
III. MedsContribuziun da conmember Art. 6 Mintga commember da l'uniun ha da prestar ina contribuziun annuala che duai esser pli auta per persunas giuridicas e societads da conimerzi che per persunas natiralas. Commembers che sortan u che vegnan exclus han da pajar la contribuziun annuala fin a la fin da l'onn da gestiun current.
Ulteriurs medsArt. 7 Ulteriurs nmeds da l'uniun vegnan acquistads tras contribuziuns privatas e publicas, tras donaziuns da tutta spezia, tras servetschs ed occurenzas. Fauturs vegnan, sin giavisch, orientads periodicamnain davart activitads impurtantas e davart conclus. Ils f auturs n'han nagin dretg da votar e d'eleger.
Art. 8 Per las obligaziuns da l'uniun garantescha sulettaniain la facultad da l'uniun. Mintga respunsabladad persunala dals commembers per las obligaziuns da l'uniun e exclusa; per persunas ch'ageschan per l'uniun vala l'art. 55, al. 3 dal Cudesch civil svizzer.
IV. OrganisaziunOrgansArt. 9 Ils organs da l'uniun èn:
Radunanza da 1'uniunArt. 10 La radunanza ordinaria da l'uniun vegn convocada da la suprastanza, per regla entaifer ils quatter prinis mais da l'onn. La suprastanza u 5 pertschient dals comnmembers pon pretender la convocaziun dad ina radunanza extraordinaria che sto avair lieu entaifer dus mais dapi l'inoltraziun da la dunmonda. La convocaziun a la radunanza da l'uniun succeda en scrit, il pli tard 20 dis avant il di da la radunanza, ed ha dad inditgar las tractandas. Mintga commember ha il dretg da f ar propostas per nmauns da la proximna radunanza da l'uniun. Talas propostas en dad inditgar sin la glista da tractandas, uschè lunsch che las propostas èn vegnidas communitgadas a la suprastanza cun brev inscritta almain 30 dis avant la radunanza.
PresidenzaArt, 11 Manader da la radunanza da l'uniun è il president e, sche quel è mmpedi, in auter comnmember da la suprastanza. Il parsura numnna ils dumnbravuschs. L'actuar maina il protocol davart las decisiuns e las elecziuns f atgas da la radunanza. Il protocol è da signar dal parsura e da l'actuar.
Abilitad da deciderArt. 12 Mintga radunanza convocada tenor ils statuts è cumpetenta da decider, independentamnain dal duinber dals coammenmbers preschents.
TractandasArt. 13 Decisiuns pon sulettamnain vegnir prendidas davart dumondas allegadas sin la glista da tractandas.
Dretg da vuscharArt. 14 Mintga conimnember ha ina vusch en la radunanza da l'uniun. Substituziun è exclusa. Persunas giuridicas exequeschan lur dretg da vuschar tras in represchentaflt designà explicitaniain per questa funcziun.
ConclusArt. 15 La radunanza prenda sias decisiuns cun la maioritad da las vuschs inoltradas. Il president votescha era. En cas d'egualitad da las vuschs decida tar conclus il president cun ina segunda vusch, tar elecziuns la sort. Elecziuns e votaziuns succedan avertamnain, uschè lunsch che la radunanza na decida betg il scrutini. Commemubers da l'uniun han da s'abstegnair tar conclus che pertutgan els sezs.
CumpetenzasArt. 16 Mintg'onn ha lieu alamain ina radunanza da l'uniun. Quella ha las sequentas cumpetenzas nuntransferiblas:
SuprastanzaArt. 17 La suprastanza, elegida da la radunanza, sa constituescha sezza (vicepresident, actuar, cassier). La suprastanza elegia in comité executiv da 5 commembers. La suprastanza f ixescha il post admninistrativ (secretariat). Ella regla la legitimaziun da suttascriver par l'uniun.
ConvocaziunArt. 18 La suprastanza sa raduna Sm invit dal president uschè savens sco che las f atschentas pretendan. 5 comnmemnbers da la suprastanza pon pretender la convocaziun dad ina seduta da suprastanza che ha dad avair lieu antaifer las trais emnnas suenter la dunionda. La convocaziun a sedutas da suprastanza è da f ar a scrit, par regla 10 dis avant, ad ha dad infurmmmar davart las tractandas. Davart las tractativas è da manar in protocol.
ConclusArt. 19 La suprastanza prenda sias decisiuns e fa las alacziuns cun la maioritad da las vuschs dais commemnbers preschents. Il president votescha ara; an cas d'egualitad da las vuschs dat il president la decisiun da tagl. Dacisiuns davart ina proposta f atga pon ara vegnir prendidas sin via da correspundenza u tras votaziun telegrafica, nun ch'in commmnmemmmber da suprastanza pretandia la deliberaziun orala. Ina decisiun e accaptada, usche lunsch che la maioritad da tut ils commembers da suprastanza èn d'accord. Quests conclus èn medemnamain da protocollar.
TractandasArt. 20 Davart dumondas ordaifer la glista da tractandas po sulettamain vegnir decidi, sche tuts commmmembars da suprastanza consentan.
Cumpetenzas da la suprastanzaArt. 21 La suprastanza decida davart tuttas dumimondas cha nun èn delagadas axplicitamain ad in auter organ, an spazial davart:
Comité da patrummadiArt. 22 In comité da patrunadi sustegna las intenziuns da l'uniun Pro Svizra Rumantscha. Sco comamemmibers dal comité da patrunadi pon vegnir elegidas persunalitads cun amants spezials par il mantegniment da la lingua e da la cultura rumantscha u talas che vulan s'engaschar par las f inamiras da la Pro Svizra Rumantscha. Ils commembers dal comité da patrunadi han naginas obligaziuns finanzialas envers l'uniun.
IndemnmisaziunArt. 23 La suprastanza po indenmnisar comuunembers da la suprastanza e da l'uniun per lur expensas, sedutas e lavurs an interess da l'uniun. Ella dacida ara davart l'indemnnisaziun dal post admninistrativ (secretariat).
Post da controllaArt. 24 Il post da controlla consista da dus revisurs e d'in suppleant che vagnan alegids mnintga 3 onns. Els én reelegibels 3 giadas. Els examineschan la gestiun da l'uniun e dattan annualmain rapport an scrit par mauns da la radunanza da l'uniun.
V. Determinaziuns f inalasDissoluziunArt. 25 La dissoluziun da l'uniun po vegnir decidida sulettamimain dad ina radunanza convocada exclusivamain par questa tractanda. Par prender questa decisiun dovri ina maioritad da vuschs da 2/3 dals commembers preschents.
L 'actuarArt. 26 La suprastanza exequescha la liquidaziun e ta In rapport ed il quint final per mauns da la radunanza. La radunanza da l'uniun decida davart l'applicaziun dad in aventuaI avanzaamant da las activas.
Registraziun an il register da commerziArt. 27 La suprastanza ha da laschar registrar l'uniun en il register da commerzi dal Grischun.
Entrada en vigurArt. 28 Quests statuts én vegnids approvads a chaschun da la radunanza da fundaziun dals 7 da novembar 1992 ed entran immediatamain an vigur.
Il president Toni Cantieni L'actuar: Giusep Capaul |